Chức danh khoa học là gì? Các chức danh khoa học cao nhất hiện nay

Chức danh khoa học là gì mà chỉ một số ít nhà khoa học ở Việt Nam đạt được sau hàng chục năm cống hiến? Trong bài viết này, Luận Văn 1080 sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, cách phân biệt chức danh với học vị và những điều kiện cần có để được công nhận chức danh khoa học. Cùng theo dõi nhé!

1. Chức danh khoa học là gì?

“GS.TS”, “PGS.TS”, “ThS” là những chức danh khoa học quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng chức danh khoa học là gì. Thực ra, đây là cách gọi dùng để xác định vị trí học thuật của một nhà giáo, nhà khoa học. 

Có thể hiểu chức danh khoa học theo hai cách:

• Theo quy định pháp luật: Chức danh khoa học ở Việt Nam gồm hai bậc là Giáo sư (GS) và Phó Giáo sư (PGS). Theo Luật Giáo dục đại học 2025, giáo sư là chức danh cao nhất, thể hiện năng lực, uy tín khoa học, có vai trò dẫn dắt chuyên môn, khai phá, sáng tạo tri thức mới; phó giáo sư là chức danh kế giáo sư, có chuyên môn sâu về một lĩnh vực khoa học cụ thể. Tiêu chuẩn và thủ tục xét công nhận hai chức danh này được quy định trong Quyết định 37/2018/QĐ-TTg. 
• Theo cách dùng phổ biến: Chức danh khoa học còn chỉ cả danh xưng đầy đủ của một người. Danh xưng này gồm học hàm, học vị và ngành hoặc chuyên ngành đào tạo (khi cần), viết theo đúng thứ tự. Ví dụ: GS.TS Nguyễn Văn A, ThS. Kiến trúc Trần Thị B.

Chức danh khoa học là gì?

Tìm hiểu thêm: Bằng thạc sĩ có xếp loại không

2. Các chức danh khoa học cao nhất tại Việt Nam

Khi đã hiểu chức danh khoa học là gì, bạn sẽ thắc mắc đâu là những danh hiệu cao nhất. Theo luật hiện hành, Việt Nam có hai chức danh khoa học là Giáo sư và Phó Giáo sư. 

2.1. Giáo sư

Theo Luật Giáo dục đại học 2025, giáo sư (GS) là bậc cao nhất trong hệ thống chức danh khoa học, thể hiện năng lực, uy tín khoa học và vai trò dẫn dắt chuyên môn, khai phá, sáng tạo tri thức mới. Nói dễ hiểu, Giáo sư không chỉ giỏi chuyên môn mà còn là người mở hướng nghiên cứu và dẫn dắt thế hệ kế tiếp. 

Để được công nhận, ứng viên phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn khắt khe theo Quyết định 37/2018/QĐ-TTg. Một số tiêu chuẩn tiêu biểu:

• Thâm niên: đã có thời gian được bổ nhiệm chức danh PGS từ đủ 3 năm trở lên. 
• Nghiên cứu: chủ trì thực hiện ít nhất 02 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp bộ hoặc 01 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia đã nghiệm thu. 
• Đào tạo: hướng dẫn chính ít nhất 2 nghiên cứu sinh được cấp bằng tiến sĩ. 
• Công trình khoa học: tổng điểm các công trình khoa học quy đổi tối thiểu đối với tiêu chuẩn GS là 20 điểm, kèm các bài báo trên tạp chí khoa học quốc tế có uy tín. 

Sau khi đạt chuẩn, Giáo sư được cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm, và nhiệm kỳ bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư là 5 năm. Số lượng Giáo sư mỗi năm luôn rất ít.

Giáo sư

2.2. Phó giáo sư

Phó Giáo sư (PGS) là bậc liền kề Giáo sư. Luật xác định phó giáo sư là chức danh kế cận giáo sư, có chuyên môn sâu về một lĩnh vực khoa học cụ thể. Đây thường là cột mốc đầu tiên đánh dấu một nhà khoa học đã có vị thế học thuật vững vàng. 

Các tiêu chuẩn chính đối với ứng viên Phó Giáo sư:

• Học vị: có bằng tiến sĩ đủ 03 năm trở lên kể từ ngày ký quyết định cấp bằng tính đến ngày hết hạn nộp hồ sơ. 
• Thâm niên giảng dạy: đủ 6 năm tham gia đào tạo từ trình độ đại học trở lên. Trường hợp chưa đủ phải đáp ứng điều kiện thay thế theo quy định.
• Đào tạo: hướng dẫn ít nhất 2 học viên được cấp bằng thạc sĩ hoặc hướng dẫn chính hoặc phụ ít nhất 1 nghiên cứu sinh được cấp bằng tiến sĩ. 
• Công trình khoa học: tối thiểu 10 điểm công trình quy đổi, trong đó có bài báo trên tạp chí khoa học quốc tế có uy tín.

3. Cách phân biệt chức danh khoa học và học vị

Nhiều người, kể cả khi đã hiểu chức năng khoa học là gì, vẫn thường nhầm chức danh khoa học với học vị. Thực tế, hai khái niệm này khác nhau về bản chất, cách đạt được và tính ổn định. 

Cách phân biệt chức danh khoa học và học vị

Tìm hiểu thêm: Quy chế đào tạo tiến sĩ

4. Vai trò của chức danh khoa học trong nghiên cứu và giảng dạy

Chức danh khoa học không chỉ là một danh xưng. Nó gắn với những nhiệm vụ và quyền lợi rõ ràng. Đây cũng là câu trả lời thực tế cho câu hỏi “chức năng khoa học là gì” mà nhiều người tìm kiếm.

Trong giảng dạy

Theo Quyết định 37/2018/QĐ-TTg, ngoài nhiệm vụ của một giảng viên, Giáo sư và Phó Giáo sư còn có nhiệm vụ:

• Biên soạn chương trình, giáo trình và sách phục vụ đào tạo
• Giảng dạy, hướng dẫn đồ án, khóa luận, luận văn và luận án ở các bậc đào tạo
• Hướng dẫn nghiên cứu sinh: Giáo sư được hướng dẫn tối đa 7 nghiên cứu sinh, Phó Giáo sư tối đa 5 người

Nói cách khác, Giáo sư và Phó Giáo sư là lực lượng nòng cốt đào tạo ra thế hệ thạc sĩ, tiến sĩ kế tiếp.

Trong nghiên cứu

Giáo sư, Phó Giáo sư chịu trách nhiệm nghiên cứu, phát triển ứng dụng khoa học và chuyển giao công nghệ. Họ cũng định hướng nghiên cứu, bồi dưỡng chuyên môn cho đồng nghiệp trong nhóm. Ngoài ra, họ còn tham gia tư vấn khoa học, công nghệ phục vụ kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh.

Đối với cá nhân

Chức danh khoa học là sự công nhận chính thức cho nhiều năm cống hiến. Đi kèm với đó là những quyền lợi cụ thể:

• Thu nhập cao hơn: từ 1/7/2024, lương của Giáo sư khoảng 20 đến hơn 23 triệu đồng/tháng, Phó Giáo sư khoảng 14–18 triệu đồng/tháng (chưa gồm phụ cấp)
• Thăng tiến thuận lợi: theo Nghị định 27/2020/NĐ-CP, Giáo sư, Phó Giáo sư được bổ nhiệm chức danh khoa học, công nghệ cao hơn mà không cần thi thăng hạng
• Ưu đãi riêng: nhiều trường đại học có thêm phụ cấp, thưởng hoặc nhà công vụ để thu hút và giữ chân nhà khoa học
• Đối với hệ thống giáo dục: thước đo chất lượng đội ngũ

Ở góc độ quốc gia, chức danh khoa học giúp phân loại và chuẩn hóa trình độ của đội ngũ giảng viên. Tiêu chuẩn xét duyệt ngày càng khắt khe, đặc biệt là yêu cầu công bố quốc tế. 

Vai trò của chức danh khoa học trong nghiên cứu và giảng dạy

5. Cách ghi chức danh khoa học đúng chuẩn trong luận văn, bài báo khoa học

Sau khi tìm hiểu chức danh khoa học là gì, bạn còn cần biết cách ghi chức danh khoa học đúng nguyên tắc. Việc ghi sai có thể khiến văn bản kém chuyên nghiệp và làm giảm sự tôn trọng với người được nhắc tên.

Công thức chuẩn:

Học hàm + Học vị + Ngành/chuyên ngành (nếu cần) + Họ tên

Học hàm luôn đứng trước học vị. Giáo sư, Phó Giáo sư đều phải có học vị Tiến sĩ, nên khi ghi học hàm cần kèm học vị phía sau, ví dụ GS.TS, PGS.TS. Nếu chỉ ghi “GS” hoặc “PGS” thì danh xưng chưa đầy đủ.

Lưu ý khi viết chức danh khoa học trong bài luận:

• Tuân theo quy định của nơi nhận bài: Hầu hết tạp chí khoa học trong nước yêu cầu tác giả ghi học hàm, học vị, chức vụ, nơi công tác (nếu có) và thông tin liên lạc của tác giả. Mỗi tạp chí, mỗi trường có thể quy định khác nhau về vị trí ghi và dấu chấm (PGS.TS. hay PGS. TS.). Vì vậy, hãy đọc kỹ thể lệ trước khi nộp. 
• Ghi nhất quán: Đã chọn một kiểu viết tắt thì dùng thống nhất trong toàn bộ văn bản, từ trang bìa, phần người hướng dẫn đến danh sách tác giả.
• Chỉ ghi chức danh đã được công nhận: Ứng viên đang chờ xét chưa được ghi GS hoặc PGS.
• Chỉ thêm chuyên ngành khi cần làm rõ: Ví dụ khi giới thiệu chuyên gia trong lĩnh vực khác với chủ đề bài viết.

Tìm hiểu thêm: Chi phí học tiến sĩ tại Việt Nam

Cách ghi chức danh khoa học đúng chuẩn trong luận văn, bài báo khoa học

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ chức danh khoa học là gì, phân biệt được chức danh với học vị, đồng thời nắm được các chức danh khoa học cao nhất hiện nay. Nếu bạn đang gặp khó khăn khi thực hiện đề tài nghiên cứu, hãy liên hệ Luận Văn 1080. Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn với dịch vụ viết thuê nghiên cứu khoa học uy tín, đúng tiến độ và bảo mật tuyệt đối.

Nguồn tài liệu:

1. Các chức danh giảng viên đại học theo Luật Giáo dục đại học 2025 – Báo Luật sư Việt Nam: https://lsvn.vn/cac-chuc-danh-giang-vien-dai-hoc-theo-luat-giao-duc-dai-hoc-2025-a168322.html
2. Quyết định số 37/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ – Cổng TTĐT Chính phủ: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2018/09/37-2018-qd-ttg.signed.pdf
3. Tiêu chuẩn mới chức danh giáo sư, phó giáo sư – Báo Văn Hóa: https://baovanhoa.vn/tieu-chuan-moi-chuc-danh-giao-su-pho-giao-su-8742.html
4. Trở thành GS, PGS, thầy cô được hưởng quyền lợi, mức lương ra sao? – Báo Giáo dục Việt Nam: https://giaoduc.net.vn/tro-thanh-gs-pgs-thay-co-duoc-huong-quyen-loi-muc-luong-ra-sao-post249682.gd